شخصیت های خاکستری؛ دولت های سیاه و سفید

یادش به خیر بچه که بودیم، از فیلم های سینمایی که تلویزیون پخش می­کرد سر در نمی­آوردیم اما می دیدیم که پدر و مادرمان (مخصوصاً پدر) با علاقه نشسته اند و نگاه می کنند. بعد من و خواهرم هر چند وقت یکبار می پرسیدیم: بابا! این آدم خوبه است یا آدم بده؟ اینا دزدان یا پلیسا؟ نمی دانم از ذهن کودکانه ما بود یا از ساختار ساده اندیشانه فیلم های سینمایی آن زمان یا اقتضای حکومت انقلابی نوپایمان که همه اش می خواستیم آدمها را به خوب و بد تقسیم کنیم. منتقدان سینمایی و متخصصان ارتباطات کلی زحمت کشیدند تا به کارگردانان تازه کار و انقلابی بیاموزند که به جای شخصیت های سیاه و سفید، شخصیت های خاکستری خلق کنند که به زندگی عادی و روزمره مردم نزدیکتر باشد. انصافاً هم موفق شدند. حالا بعد از این همه سال و اینهمه زحمت و تجربه، سناریویی که تلویزیون جمهوری اسلامی برای اخبار می نویسد، دقیقاً به همان شکل ابتدایی اول انقلاب است. امشب (6تیر/ 28جون) تمام شبکه های تلویزیون، اخبار شکست تیم فوتبال انگلیس از آلمان را با یک تیتر می­گفتند: «شکست تحقیرآمیز تیم فوتبال انگلیس از آلمان». گذشته از اینکه کاربرد صفت در تیتر به لحاظ حرفه­ای درست نیست، با این روایت از خبر، سیاست جمهوری اسلامی که ادامه اعتراض و درگیری لفظی با دولت انگلیس پس از آخرین انتخابات است، آشکار می شود. رسانه ملی ما پس از 30 سال تجربه، برای ما دولت ها را به دولت های خوب و بد تقسیم می کند. انگلیس دولت بدی است پس تیم فوتبال آنهم بد است و خوب شد که شکست تحقیرآمیزی داده شد. حالا جالب است که همیشه در فوتبال و گزارش ورزشی از عبارت «شکست مفتضحانه» استفاده می شود اما این بار، دبیر باتدبیر خبر، با استفاده از یک واژه جدید -«تحقیرآمیز»-  سعی در جلب توجه بیشتر مخاطب داشت.

دکتر محمد علی موسوی، استاد درس جهانی شدن و مسائل رسانه­ای دوره ارشد ما، سفیر سابق ایران در کانادا بود. او از دوستانش که سفرای سابق ایران در کشورهای مختلف بودند دعوت کرد به کلاس درس ما بیایند. یکی از درس­هایی که هرگز فراموش نمی کنم را، یکی از همین سفرا گفت. او می گفت: «اینطور نیست که همه کشورهای غربی، در مورد یک مسئله سیاسی مثل مسئله هسته ای ایران یا ... یک جور موضع بگیرند. مثلاً اروپا معمولاً همساز آمریکا عمل نمی­کند و اغلب، در دولت­های اروپایی می­شود دوستانی پیدا کرد. هر کدام از آنها به انگیزه­ها و دلایل مختلف، سیاست خودشان را دارند. اما این هنرِ جمهوری اسلامی است که همه غرب را یک دفعه علیه ایران متحد می کند!» حالا دولت ایران، تمام دولت­هایی را که ما می­توانستیم با آنها مراودات سیاسی- اقتصادی داشته باشیم، به دشمنان ایران تبدیل کرده و حالا که ما یاد گرفته ایم آدمها سیاه و سفید نیستند، دولت ها را به خوب و بد تقسیم می کند. از آن بدتر، ملت­هایشان را هم به چوب سیاست بازی دولت­ها می­راند. یادش به خیر! یک روز رئیس جمهوری داشتیم که می­گفت حساب دولت­ها از ملت­ها جداست و حتی ملت ایران و آمریکا را دوست می­خواند. حالا سیاستمان این شده که باخت تیم فوتبال انگلیس از آلمان را جشن بگیریم!


فرزانه نزاکتی


تابو شکنی در وبلاگ، به معنای رعایت نکردن اصول اخلاقی نیست

خانم مائده موسوی، خبرنگار ایسنا از من خواست به دو پرسش در مورد اخلاق وبلاگ نویسی پاسخ دهم. این پرسش ها بهانه خوبی شد که با دیگر به مزایای وبلاگ نویسی برای توسعه فرهنگی کشورهای جهان سوم بیندیشم. پرسید: چه راه‌هایی برای رشد و نهادینه کردن اخلاق در وبلاگ‌ها وجود دارد؟ پاسخ دادم:

یکی از مهمترین آسیب های وبلاگ نویسی در ایران استفاده از مطالب دیگران بدون ذکر نام نویسنده اصلی و نام سایت یا وبلاگی است که منبع اصلی آن است. به این صورت انسان یک یادداشت را در چندین وبلاگ می بیند و ممکن است نتواند تشخیص دهد که نویسنده این مطلب کیست. به نظر من بهترین راه این است که خود وبلاگ نویس ها تصمیم بگیرند و تعهد کنند که مطالب دیگران را فقط با ذکر منبع استفاده کنند و اینگونه حقوق مولف را رعایت کنند. بنابراین وبلاگ نویسان باید احترام به حقوق نویسنده و پدید آورنده متن را در نظر بگیرند. خوشبختانه این امر کم کم دارد در ایران جا می افتد مثلا در فیس بوک دیدم که اگر کسی می خواهد ویدئو یا عکسی را که دیگری گذاشته مجددا در صفحه خودش منتشر کند، کامنت می گذارد و اجازه می گیرد.

اما برخی از مواردی که تحت عنوان بی اخلاقی در وبلاگ نویسی نامیده می شود، بیشتر تابوشکنی است تا عدم رعایت اخلاق. از آنجا که ...

متن منتشر شده در ایسنا را می توانید در اینجا ببینید.


فرزانه نزاکتی


بازنمایی ارتباطات میان فردی اعضای خانواده در سریال های تلویزیونی ایرانی

به نظر می رسد سریال های تلویزیونی، روابط خانوادگی را به نحوی نامطلوب و ناکارآمد به نمایش می کشند. گویی پرخاشگری، قهر، دروغ، بی اعتمادی، خودمحوری، منفی بافی و ... جزء لاینفک ارتباط اعضای خانواده با یکدیگر است.

پژوهش شهلا اعزازی (1373) بر روی یکی از سریال های خانوادگی پربیننده سال 1370 (سریال آینه) نشان داد که اکثر روابط خانوادگی در این سریال به صورت منفی به نمایش در آمده است. بگونه ای که از میان 37 رابطه میان اعضای خانواده های به نمایش در آمده (شامل رابطه مادر فرزند، خواهر برادر و زن شوهر) 25 رابطه منفی (تضاد میان دوطرف)، 9 رابطه تفاهمی (عدم کشمکش با تأکید بر رفتار انفعالی زن) و تنها 3 رابطه مثبت (تأثیر میان دو طرف) بود. به گفته این پژوهشگر درک نکردن یکدیگر، خودمحور بودن و بی توجهی به دیگری، پرخاشگری و نداشتن قابلیت برای ایفای نقش، به ترتیب مهمترین علل ضعف رابطه میان اعضا به شمار می رفت.

این وضعیت در تلویزیون ایران تداوم داشته است چنانکه با گذشت سالها...


فرزانه نزاکتی


نتایج مصاحبه با 10 نفر از مسلمانان ایرانی ساکن کشورهای غربی

با وجود اینکه گزارش های مرکز نظارت بر نژاد پرستی و ضدیت با خارجیان اروپا و موسسه حقوق بشر اسلامی و تحقیقات و تحلیل های ادوارد سعید، یحیی کمالی پور و سعید رضا عاملی تصریح می نمود که رسانه های غربی در پی ارائه تصویری متحجر، خشن، جنگ طلب، غیر عقلانی و ضد حقوق بشر از مسلمانان هستند، نتایج مصاحبه با 10 نفر از مسلمانان ایرانی ساکن کشورهای غربی نشان داد که اینگونه بازنمایی از اسلام و مسلمانان در ایجاد افکار قالبی ضد اسلامی کاملا موفق نبوده است. بگونه ای که تقریبا نیمی از پاسخگویان اعتقاد داشته اند که غربیان هیچ گونه پیش داوری و افکار قالبی درباره مسلمانان ندارند. همچنین گزارش های مرکز نظارت بر نژاد پرستی و ضدیت با خارجیان و محققانی چون اسکینر و وربنر، و بورونو و مانگان، نویسنده مقاله را به تشکیل این فرض هدایت نمود که بازنمایی جهت دار مسلمانان در رسانه های غرب در روابط میان فردی آنان با سایر ساکنان این مناطق تاثیر منفی گذارده و شرایط زیست آنها را دشوار می سازد. اما در جریان گفتگو با این 10 نفر، معلوم شد که این امر به هیچ وجه صحت ندارد. این نتایج با توجه به مبحث اثرات محدود رسانه ای، تاثیر عملکرد خود مسلمانان در بازنمایی آنها،  رمزگشایی محتوای رسانه ای توسط غربیان به شیوه گفتگویی و توسعه یافتگی آنها به لحاظ فرهنگی، قابل تحلیل است. بنابراین اگرچه حجم نمونه پاسخگویان کم بوده و نمونه گیری نیز به شیوه ای غیر تصادفی صورت گرفته است، از آنجا که پاسخ ها اغلب تکراری بوده و تحلیل نیز بصورت کیفی انجام شده است، می توان به نتایج آن اعتماد نمود.


فرزانه نزاکتی


بازنمایی مسلمانان دررسانه های غربی وتاثیر آن برزندگی اجتماعی مسلمانان ساکن غرب

ظهر پنجمین روز سال ١۳۸٧، شبکه خبر، گفتگویی با مسعود شجره، از اعضای کمیسیون حقوق بین الملل اسلامی لندن پخش کرد. او گفت ٨٠ درصد مسلمانان انگلیس از سوءرفتار نژادپرستان رنج می برند و اضافه کرد جنگ روانی-تبلیغاتی رسانه های غربی با "فکر برآمده از اسلام" است، نه خود مسلمانان. او سخنان خود را به کنار هم نشاندن تصاویر پرخشونت و صحنه های حضور مسلمانان مستند ساخت و از عدم رعایت حقوق مدنی مهاجران مسلمان، حتی به عنوان شهروند درجه دوم انتقاد کرد. یکی دو روز بعد، اصرار نماینده هلندی بر انتشار فیلم فتنه، موجی از اعتراض عمومی به توهین به ادیان را در پی داشت. در فاصله چند ساعت، وب نگاران حرفه ای، با نام دفاع از آزادی بیان، مسلمانان معترض را به عنوان ناقضان آزادی های اساسی مندرج در قانون، به باد انتقاد گرفتند و حتی از احساس فقدان امنیت در زندگی با مسلمانان قلم راندند.

بازنمایی جهت دار مسلمانان در رسانه های غربی و موضوع اسلام هراسی امروزه به یکی از مسائل مهم دنیای مسلمانان تبدیل شده و تاکنون به دفعات مورد اعتراض آنان قرار گرفته است. سعیدرضا عاملی در تعریف اسلام هراسی می نویسد:


فرزانه نزاکتی


بررسی اثربخشی پیام مذهبی سریال های ماه رمضان بر مخاطب

 

 حجم عظیمی از برنامه هایی که در صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران تولید و از این رسانه ملی پخش می شود، برنامه های دینی و مذهبی است. در سال های اخیر، تولید این برنامه ها بیشتر در قالب های جذاب و سرگرم کننده مانند فیلم، سریال، نماهنگ و ... صورت گرفته است. در این راستا حجم بالایی از امکانات، سرمایه و تجهیزات برای تولید این برنامه ها هزینه شده است، سیاست ها و محدودیت های برنامه سازی مورد اغماض و انعطاف قرار گرفته و پربیننده ترین ساعات سیما به پخش آن اختصاص داده شده است. سریال هایی که در ماه مبارک رمضان پخش می شود، از قابل توجه ترین این برنامه هاست.

اگرچه بررسی های محققان (سورین و تانکارد 1381) نشان داده است که آن دسته از پیام های اقناعی که به گونه غیر مستقیم و در قالب برنامه های سرگرم کننده ارسال می شوند، تاثیرگذاری بیشتری بر مخاطب دارند، اما از آنجا که مخاطب در وهله اول برای تفریح و سرگرمی به تماشای تلویزیون می پردازد (علیزاده به نقل از دهقان 1386)، در مورد اثربخشی این نوع سریال ها تردید به وجود می آید. بدین معنی که احتمال می رود مخاطب صرفا داستان فیلم را دنبال کرده و به پیام مذهبی آن توجه خاصی ننماید. بنابراین این سئوال پیش می آید که آیا تاثیرگذاری این سریال ها بر مخاطب همان گونه است که تولید کنندگان آن انتظار دارند؟ به عبارت دیگر آیا برداشت و خوانش مخاطب از محتوای این سریال ها با هدف تولید کنندگان آن هماهنگ است یا مخاطب فعالانه برنامه های سرگرم کننده با محتوای مذهبی را به گونه خاصی دریافت و درک می کند؟

در توضیح این مطلب می توان به نظریه کدگذاری و کدگشایی استوارت هال اشاره کرد. وی معتقد است که متون فرهنگی هنگامی برای مخاطبان معنا می دهند که توسط مخاطبان کدگشایی شوند. اما این کدگشایی و استخراج معنا، ضرورتا با معنای مورد نظر تولیدکننده اثر یکسان نیست. او معتقد است که حداقل 4 شیوه برای کدگشایی وجود دارد:

1-      کدگشایی بر اساس موضع مسلط- هژمونیک

2-      کدگشایی بر اساس موضع مخالف

3-      کدگشایی بر اساس موضع مذاکره

4-      کدگشایی بر اساس موضع دوری جستن (الگزاندر به نقل از کوثری 1384)

این پژوهش در پی آن است که با بررسی سریال های پخش شده در ماه رمضان سال جاری، پس از کشف پیام مذهبی آن ها، برداشت و خوانش مخاطب از آن را دریابد. سپس با مقایسه آن ها، تحلیلی درباره اثربخشی برنامه های سرگرم کننده که با محتوای مذهبی ارائه می شوند، ارائه دهد.

روش های تحقیق پیشنهادی 

-          تحلیل روایت

-          مصاحبه

 منابع

-          دهقان‏، عليرضا (1386) مطبوعات، تلويزيون و دينداري در ايران: مطالعه اكتشافي، فصلنامه رسانه، سال هجدهم، شماره 1، بهار 1386

-          سورين و تانارد (1381) نظريه هاي ارتباطات، ترجمه عليرضا دهقان، تهران: دانشگاه تهران

-          كوثري، مسعود (1384) آنومي اجتماعي در اجتماعات مجازي، فصلنامه انجمن ايراني مطالعات فرهنگي و ارتباطات، سال اول، شماره 2و3، بهار و تابستان 1384


فرزانه نزاکتی


مقدمه مقاله وبلاگ نويسی و توسعه فرهنگی در ايران

تا اواخر دهه 60 ميلادي، توسعه فرايندي صرفا اقتصادي به شمار مي آمد و شاخص هاي اقتصادي معرف توسعه بودند. از آن پس به تدريج اقتصاد گرايي توسعه رنگ باخت و هر يك از عوامل سياسي،اجتماعي و فرهنگي بيشتر مورد توجه قرار گرفت. مفهوم و تعريف توسعه تغيير كرد و نقد تعاريف اقتصادي توسعه آغاز شد تا آنجا كه اين مسئله به نهضتي جهاني مبدل گرديد و مجامع بين المللي رسما به مسئله توسعه پرداختند. برآيند كلي اين نهضت در عبارت "فرهنگ گرايي توسعه" خلاصه مي شود. (يونسكو‏، 1376: 13) نتيجه اين امر، اختصاص يك دهه (از سال 1987 تا 1997) از سوي سازمان ملل به عنوان دهه جهاني توسعه فرهنگي بود.  در مراسم افتتاحيه اين دهه، در ژانويه 1988، خاوير پرز دكوئيارـ دبیر کل اسبق سازمان ملل ـ تاكيد كرد: تلاشهاي توسعه اغلب از اين جهت با شكست مواجه شده اند كه اهميت عامل انساني یعنی آن شبكه پيچيده مناسبات و باورها، ارزشها و انگيزه هايي كه در قلب هر فرهنگ نهفته است، در بسياري از طرح هاي توسعه ناچيز تلقي شده است. (پرز دكوئيار، 1377: 9)  بدین ترتیب، سازمان ملل متحد به این نتیجه رسید که توسعه بسيار پيچيده تر از آنست كه در ابتدا تصور مي نمود. در زمینه تعریف توسعه فرهنگی، به عوامل متععدی توجه شده است. اما اگر توسعه فرهنگي را روندي كه در آن، انسان ها منابع فردي و جمعي لازم براي مشاركت در زندگي اجتماعي را مي يابند تعریف کنیم(Raby & others, 1994: 7) بدون شک یکی از مهمترین عوامل تعیین کننده در این زمینه، رسانه های جمعی خواهند بود. در كشورهاي در حال توسعه كه گستره واقعي رسانه هاي جمعي به دليل محدوديت هاي مالي، تنها به بخشهاي شهر نشين، مرفه و با سواد جامعه محدود مي شود، استفاده از رسانه هاي ساده و ارزان مي تواند روش بهتري باشد.(بورن1379: 16) این نکته نیز شایان توجه است که هر چه فن آوري بكار رفته در چارچوب توسعه ساده تر باشد،كارا تر مي شود.(همان: 98)

رشد سریع آمار کاربران اینترنت در ایران نیز تائیدی بر این مسئله است. مطابق آمارهای موجود، 42 درصد از كاربران اينترنت در خاورميانه، ايراني هستند و حدود 70 درصد از اين كاربران نيز داراي يك تا دو وبلاگ مي باشند (خليلي،1384) این می تواند گویای این  نکته باشد که ایرانیان فضای وب و بویژه وبلاگ نویسی را راهی موثر در جهت مشارکت فرهنگی و اجتماعی یافته اند. آخرین آمارها حاکی از آنست که تعداد وبلاگ‌هاي ثبت شده در پرشين‌بلاگ، اولین بلاگ سرویس ایرانی، از مرز 800 هزار گذشته است. مطابق اعلام بلاگفا، محبوبترین بلاگ سرویس ایرانی، نیز در تاريخ 19 خرداد ماه سال جاري، بيش از 850 هزار وبلاگ در بلاگفا موجود بوده است.

بدین ترتیب وبلاگ های حاضر در تنها دو بلاگ سرویس اصلی ایرانی، بیش از یک میلیون و 660 هزار است. با احتساب سایر آمار وبلاگهای ثبت شده در میهن بلاگ، بلاگ اسکای، پارسی بلاگ و بلاگر و سیستم های ام تی و ورد پرس و غیره می توان حدس زد که تعداد وبلاگهای فارسی در فضای اینترنت از مرز 2 میلیون هم گذشته است. ( ضیائی پرور، منبع اینترنتی، تاریخ مشاهده: 8/4/86)

نویسنده این مقاله بر این باور است که این حجم بالای وبلاگ نویسی در ایران می تواند در دستیابی به توسعه فرهنگی در این کشور نقش داشته باشد. به همین علت این مقاله شاخص های توسعه فرهنگی را بررسی نموده و با روش تحلیل داده های ثانوی، به این امر می پردازد که وبلاگ نویسی بطور کلی، چگونه بر این شاخص ها اثر می گذارد.

 


فرزانه نزاکتی


معرفی و خلاصه کتاب جهت ارائه برای درس طرح تحقیق

نام کتاب: ارتباطات انسانی (مبانی)

نویسنده: علی اکبر فرهنگی

 نوبت چاپ: ویرایش دوم، جلد اول

 محل چاپ: تهران: خدمات فرهنگی رسا

سال چاپ:  1374                                                      

در این نوشتار به مرور کتاب مذکور و استخراج مفاهیم، نظریه ها، مدل ها و ... که در ارتباط با موضوع پایان نامه ام (مطالعه کژفهمی و سوء تفاهم در ارتباطات والدین و فرزندان نوجوان) بوده، پرداخته ام. بدین ترتیب علاوه بر ذکر خلاصه کتاب، به این اشاره می کنم که هر کدام از فصول چگونه و در کدام بخش پایان نامه من بکار خواهد آمد.

کتاب ارتباطات انسانی مشتمل بر 10 فصل بوده که فصل دهم آن (اعتبار یا مشروعیت در ارتباطات بین فردی) در چاپ دوم کتاب به آن اضافه گردیده است. نویسنده در آغاز هر فصل، اهداف کلی را که در آن فصل دنبال می کند برشمرده و از این طریق خواننده را هدایت می کند که مفاهیم مهم فصل را بهتر بشناسد.

فصل اول کتاب با عنوان "ماهیت ارتباطات" به ارائه تعاریف کلی و مقدماتی ارتباط و .. می پردازد. اصطلاحاتی چون تفهیم[1]، تسهیم معنی[2]، ارتباط با خود[3] و ارتباط با دیگران[4] که در این فصل به آنها پرداخته شده است، از جمله اصطلاحات پایه ای و مهمی است که در بخش مفاهیم پایان نامه من  بکار خواهد آمد. همچنین مدل "دین بارنلوند"[5]  به نام مدل تبادلی[6] درباره نگرشی که فرد هنگام ارتباط با دیگری از 6 شخص دارد که در این فصل آمده، می تواند یکی از نظریه های مد نظر این پایان نامه باشد. بارنلوند معتقد است که در هنگام ارتباط با دیگری نگرشی که فرد درباره خود دارد، فکر او راجع به اینکه دیگری چگونه به او می نگرد و نگرشش راجع به دیگری و همین سه نوع نگرش از سوی فرد مقابل نقش دارد. درواقع او ارتباط میان دو انسان را به 6 شخص تعمیم می دهد. بررسی این 6 شخص در ارتباط والدین و فرزندان می تواند در کشف علل سوء تفاهم در این ارتباط مفید واقع شود. در ادامه این فصل نویسنده کارکردهای ارتباطات را به گونه زیر بر می شمارد:

-          کارکرد پیوستگی[7]

-          اطلاعاتی و استدراکی[8]

-          تاثیرگذاری[9]

-          تصمیم گیری[10]

-          تصدیق[11]

نویسنده سپس بحث ارتباط موثر را مطرح کرده و موثر بودن را به یکی از این 5 حال زیر تعبیر

 می کند:

-          درک

-          لذت یا مسرت

-          نفوذ در نگرش ها

-          گسترش روابط

-          کنش یا عمل

از این بحث نیز می توان در زمینه ارائه مدلی برای ارتباط موثر والدین و فرزندان سود جست.

فصل دوم کتاب درباره "مدل های ارتباطی و نقش آنها در شناخت فراگرد ارتباطات" است. در این فصل، نویسنده پس از یادآوری ضرورت مدل سازی در علم  از قول هسیو و کلیور[12] مدل ها را  به 3 دسته بزرگ فیزیکی، ذهنی و نمادین تقسیم می کند. وی مدل لاسول را مدلی کلامی و در زمره مدل های نمادین قرار می دهد. یک تقسیم بندی دیگر از مدل ها بر اساس عملکرد آنها بدین صورت است: توصیفی، پیش بینی کننده و هنجاری.

فصل سوم این کتاب به "ارتباطات به عنوان رفتاری آموختنی" می پردازد. وی از طریق سه نظریه در حوزه شناخت یعنی شرطی کلاسیک، وسیله ای یا ابزاری و یادگیری اجتماعی، بحث یادگیری در ارتباطات را مورد مطالعه قرار می دهد.

فصل چهارم تحت عنوان "اثربخشی در ارتباطات میان فردی" بطور مفصل در این حوزه بحث می نماید. به نظر نویسنده، اثربخشی در حوزه ارتباط میان فردی شامل دو بعد اساسی عمل گرایانه و خشنودی شخص است.  نویسنده ویژگی های ارتباط اثربخش را چنین می شمارد:

-          گشودگی[13]

-          همدلی[14]

-          حمایت گری[15]

-          مثبت گرایی[16]

-          تساوی[17]

بررسی این 5 ویژگی در روابط والدین و فرزندان می تواند برای پایان نامه حاضر مورد استفاده قرار گیرد.

فصل 5 کتاب به بررسی مسئله "شناخت از خویشتن خویش" اختصاص دارد. در این فصل نویسنده به شرح دو اصطلاح مهم خودآگاهی[18] و مفهوم از خود[19] می پردازد و اهمیت آنرا در برقراری ارتباط یادآور می شود. این بحث می تواند درتکمیل مدل بارنلوند، پایه نظری مفیدی برای بررسی سوء تفاهم در ارتباط باشد.

فصل 6 با عنوان "خویشتن و ارتباط با دیگران" درواقع ادامه فصل قبل است. در این بخش، چرخه حیاتی یک رابطه از "مارک نپ"[20]  که به شکل یک منحنی نرمال و شامل دو بخش به سوی پیوند و به سوی جدایی است ، مطرح می شود. یک مدل مفید دیگر در این فصل، پنجره جوهری است که سطوح آگاهی در رفتار آدمی را تصویر می کند. این پنجره شامل 4 بخش گشوده، پنهان، کور و ناشناخته است. گفته می شود که برای ارتباط بهتر و رسیدن به تفاهم باید منطقه گشوده را به میزان قابل ملاحظه ای گسترش داد.

فصل 7 کتاب به مرور دو مهارت عمده برای رسیدن به "تفاهم با دیگران" اختصاص دارد: هنر گوش دادن و همدلی. این دو مهارت نیز در رابطه با بحث ارتباط موثر است و به طراحی مدلی برای ارتباط بهتر والدین و فرزندان کمک می کند.

فصل 8 کتاب به مطالعه تمایل و نزدیکی بر اساس جاذبه های انسانی اختصاص دارد. سه نظریه مختلف درباره اثر نزدیکی در ارتباط می گویند:

1-      شناخت باعث نزدیکی می شود.

2-      نزدیکی باعث دوست داشتن می شود.

3-      آشنایی باعث دوست داشتن می شود.

در ادامه فصل، نویسنده به طرح مفاهیمی چون تشابه پرداخته و نظریه تعادل هایدر و نظریه نیو کمب را مورد بررسی قرار می دهد. وی در این رابطه به سه متغیر که بر تشابه نگرش اثر می گذارد اشاره می کند:

-          میزان نکات مورد توافق

-          اهمیت و برجستگی

-          دوستی دو طرفه

توجه به این نکات نیز در برقرار ی ارتباط والدین و نوجوان موثر خواهد بود.

فصل 9 کتاب به بررسی ارتباطات غیر کلامی شامل زبان غیرکلامی، نقش فاصله یا فضای ارتباطی، حرکات چهره، تماس چشمی و... پرداخته است. این نکات با توجه به سه کارکرد اساسی پیام غیرکلامی:

1-      جایگزین شدن با پیام کلامی

2-      تقویت آن

3-      رد آن

 در تشخیص نوع و شدت ارتباط و تشخیص سوء تفاهم مفید است.  

در فصل 10 که در چاپ دوم کتاب به آن اضافه شده است، نویسنده، اعتبار اولیه، ثانویه و نهایی را از هم تفکیک نموده است. وی ابعاد اعتبار را شامل صلاحیت[21]،  خوی[22]،  انگیزه و نیت[23]،  شخصیت[24] و پویایی[25] می داند. توجه به این عوامل در ارائه مدلی بهتر برای ارتباط والدین و فرزندان مفید خواهد بود.

بطور کلی می توان گفت کتاب ارتباطات انسانی که در این نوشتار معرفی گردید، یکی از مرتبط ترین و مفیدترین کتبی است که به زبان فارسی و در ارتباط با موضوع پایان نامه من وجود دارد.



[1]. Understanding

[2]. Sharing of meaning

[3]. Intrapersonal communication

[4]. Interpersonal communication

[5]. Dean C. Barn Lund

[6]. Transactional model

[7]. Affinity

[8]. Information & Understand

[9]. Influence

[10]. Decision

[11]. Confirmation

[12]. Hsiao & Cleaver  

[13]. Openness

Empathy .[14]

[15]. Supportiveness

[16]. Positive ness

[17]. Equality

[18]. Self- awareness

[19]. Self- concept

  Mark Knapp.[20]

[21]. Competence

[22]. Character

[23]. Intention

[24]. Personality

[25]. Dynamism


فرزانه نزاکتی


موضوع پيشنهادي براي طرح پايان نامه كارشناسي ارشد

عنوان: مطالعه كژفهمي و سوء تفاهم در ارتباط والدين و فرزندان نوجوان آنها

نام و نام خانوادگي دانشجو: فرزانه نزاكتي

رشته تحصيلي: ارتباطات اجتماعي

بنظر مي رسد والدين ايراني در برقراري ارتباط با فرزندان نوجوان خود دچار مشكلاتي هستند. شكايت عمده والدين از اين است كه فرزندان نوجوانشان به حرف آنها گوش نمي كنند و نوجوانان هم متقابلا شاكي اند كه والدين اصلا آنها را درك نمي كنند. بخشي از اين مشكل به ويژگي هاي خاص دوره نوجواني و بخش ديگر آن به پديده شكاف نسلي باز مي گردد. كه هيچ كدام موضوع مورد علاقه اين پايان نامه نيست. اهميت اين مسئله در حوزه ارتباطات به زمينه فرهنگي شكل گيري ارتباط باز مي گردد. فرض اين تحقيق اين است كه در مورد نوجوانان ايراني مي توان از خرده فرهنگ نوجواني سخن گفت كه اعضاي آن به مانند اعضاي ساير خرده فرهنگ ها از " اصطلاحات، استعارات، طرز سخن گفتن، لباس پوشيدن، برخوردهاي اجتماعي و طرز تلقي خاص خود از واقعيت" (وثوقي1373:51) برخوردارند. از آنجا كه كدگذاري، كدگشايي و فهم پيام در يك زمينه فرهنگي صورت مي گيرد، اين تفاوت زمينه فرهنگي نوجوان و والدين در دريافت معناي مشابهي از پيام واحد اثر خواهد داشت. بدين ترتيب معنايي كه به ذهن هركدام از طرفين ارتباط متبادر مي شود، متفاوت خواهد بود و نوعي كژفهمي يا سوء تفاهم در برقراري ارتباط والدين و فرزندان آنها بوجود مي آيد.

اين پايان نامه به دنبال كشف و توصيف اين كژفهمي ها و در نهايت ارائه مدلي براي ارتباط بهتر والدين و فرزندان نوجوان خواهد بود.


فرزانه نزاکتی


تکنولوژیهای نوین ارتباطی

عنوان پیشنهادی مقاله:

تحلیل نشانه شناختی تصویر قهرمان و ضد قهرمان در بازیهای کامپیوتری مبارزه ای

دنیای امروز دیگر پذیرای جنگ و خونریزی نیست. اما آمریکا که براي خود نقشي جهاني به عنوان رهبري مشروع و قانوني، حتي با ضريب مشروعيتي فراتر از رهبران بومي و محلي در نظر گرفته است (ويلز1999)، برای پیشبرد سیاستهایش، از راهبرد نظامی استفاده می کند. (بكويچ2005) آمریکا این رویه را تحت عنوان هژمونی  بی خطر توجیه می کند.

 در جهت آماده سازی افکار عمومی جهان برای پذیرش این سیاستها، آمریکا از گسترش "قدرت نرم" استفاده می کند. بگفته جوزف نای  قدرت نرم از اهميتي برابر با "قدرت فرماندهي" برخوردار است و اگر دولتي بتواند آنرا در نظر ديگر كشورها مشروع جلوه دهد، با كمترين مخالفت در برابر خواسته هايش مواجه خواهد شد. علاوه بر آن، وجود ايدئولوژي و فرهنگ جاذب، تمايل ديگران را به پيروي افزايش داده و حتي مي تواند زمينه هاي اعمال قدرت سخت را تسريع نمايد. ناي، در مقايسه با ديگر كشورها از آمريكا به عنوان كشوري خاص در زمينه برخورداري و بهره گيري از قدرت نرم ياد مي كند.(ناي1990)

 بازیهای پر مخاطب کامپیوتری ابزار خوبی برای گسترش این قدرت محسوب می شود. "گی روشه" در زمینه کارکرد اجتماعی غیر مستقیم وسایل ارتباط جمعی می گوید:" اغلب اوقات فنون ارتباط جمعی به شیوه ای غیر مستقیم اجتماعی کننده هستند بخصوص وقتی که برنامه های آنها برای تفریح و سرگرمی و آرامش خیال فرد پخش می شوند. "اوپنهام" و "وینس" به این نتیجه رسیدند که کودکان بسیاری از چیزها را از برنامه های نمایشی که هیچ هدف آموزشی یا تربیتی ندارند یاد می گیرند بخصوص از طریق ارزشها و مدلهای آرمانی که با خصوصیات عاطفی موثر ارائه می شوند.(گی روشه به نقل از جمعدار،1373)

 پروپاگاندیست ها از طریق این بازیها به طرحواره های ذهنی مخاطبان خود که اغلب کودک و نوجوان هستند، شکل می دهند. یک طرحواره یک ساختار شناختی است که شناخت عام در مورد یک مفهوم مفروض یا یک قلمرو تحریکی نشان می دهد و در بر گیرنده صفات یک مفهوم و روابط میان این صفات است. به عبارت دیگر یک طرحواره را می توان به هر نوع ساختار اطلاعاتی ربط داد. همچنین می توان آنرا به مثابه سیستم استنباطی از عقاید مرتبط بهم درباره هر مفهوم خاص در نظر گرفت. حال این مفهوم می تواند یک شخص یک گروه یا یک حادثه یا حتی برخی تصورات مجازی مثل آزادی باشد. تحقیقات روانشناسانه بیانگر آن هستند که یک طرحواره وقتی فعال می شود نوعی درک سریع ذهنی در فکر و تصور کردن را فراهم می آورد و با جلب توجه به برخی ویژگیهای محیط پیرامون، شالوده ای را برای استنباط رویدادها و مردم بوجود می اورد.همچنین به فرد کمک می کند تا اطلاعاتش را در حافظه فهرست بندی نماید. از نظر تئوریکی طرحواره به چندین صورت بر شکل گیری افکار تاثیر می گذارد. در ابتدا به ایجاد فیلتر های مفهومی می پردازد که بواسطه آنها تنها باید اطلاعات مرتبط با یک مسئله عمومی عبور کند. دوم اینکه این طرحواره ها ممکن است در پاسخ به اطلاعاتی پیرامون امور عمومی پایه ای برای استنباط تلقی شوند. یک طرحواره فعال شده مجموعه ای از امور مرتبط بهم را به ذهن می آورد و سپس در مورد اطلاعات جدید تداعی های ذهنی مردم را تغییر می دهد. (پرایس 1382، صص106_ 108)

تحقیقات مربوط به پدیده اسلام هراسی نشان می هد که برخی دولتهای غربی بویژه دولت آمریکا سعی در نشان دادن چهره ای خشن و خطرناک از اسلام دارند. اسپايك لي" با تحلیل فيلم "دكتر استرنج لاو" كوبريك ، تاكيد مي كند كه آمريكايي ها هميشه محتاج كابوس بوده اند و در حال حاضر دولت هاي خاورميانه ايفاگر اين نقش هستند. به نظر او، دولت آمريكا هر وقت كه نياز داشته باشد قدرت نمايي مي كند و توان نظامي اش را به رخ جهان مي كشد. آنها اين قدرت نمايي را پشت نقاب «ارمغان دموكراسي براي جهانيان» پنهان كرده اند. (روزنامه شرق16/10/1382)

بدین ترتیب این مقاله قصد دارد با تحلیل نشانه شناختی ویژگیهای قهرمان و ضدقهرمان در بازیهای رایانه ای ژانر مبارزه ای به این سئوال پاسخ دهد که:

 آیا دولت آمریکا از بازیهای رایانه ای در جهت آماده سازی افکار عمومی جهان برای پذیرش سیاستهای جنگ طلبانه و سرکوبگرانه خود نسبت به ایران و اسلام استفاده می نماید؟ 

منابع فارسی:

_ پرایس، وینسنت(1382) افکار عمومی، ترجمه علی رستمی و الهام میرتهامی، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی

_ جمعدار، الهام. (1373) تحلیل سیمای زن در سینمای ایران. پایان نامه کارشناسی، استاد راهنما: دکتر ساروخانی، دانشگاه تهران

_ دولتمردان آمریکایی هجو می شوند، روزنامه شرق، سال اول، شماره 108، تاریخ 16/10/1385

منابع انگلیسی:

_Nye, Joseph S. (1990) soft power in "Foreign Policy" No.80 pp.153_171 

_Bacevich, Andrew J. (2005) the Military & US Foreign Policy, interview by Harry Kreisler 

_Wills, Garry (1999) Bully of the Free World in "Foreign Affairs", Vol.78 No.2 pp.50_51


فرزانه نزاکتی