مقدمه مقاله وبلاگ نويسی و توسعه فرهنگی در ايران

تا اواخر دهه 60 ميلادي، توسعه فرايندي صرفا اقتصادي به شمار مي آمد و شاخص هاي اقتصادي معرف توسعه بودند. از آن پس به تدريج اقتصاد گرايي توسعه رنگ باخت و هر يك از عوامل سياسي،اجتماعي و فرهنگي بيشتر مورد توجه قرار گرفت. مفهوم و تعريف توسعه تغيير كرد و نقد تعاريف اقتصادي توسعه آغاز شد تا آنجا كه اين مسئله به نهضتي جهاني مبدل گرديد و مجامع بين المللي رسما به مسئله توسعه پرداختند. برآيند كلي اين نهضت در عبارت "فرهنگ گرايي توسعه" خلاصه مي شود. (يونسكو‏، 1376: 13) نتيجه اين امر، اختصاص يك دهه (از سال 1987 تا 1997) از سوي سازمان ملل به عنوان دهه جهاني توسعه فرهنگي بود.  در مراسم افتتاحيه اين دهه، در ژانويه 1988، خاوير پرز دكوئيارـ دبیر کل اسبق سازمان ملل ـ تاكيد كرد: تلاشهاي توسعه اغلب از اين جهت با شكست مواجه شده اند كه اهميت عامل انساني یعنی آن شبكه پيچيده مناسبات و باورها، ارزشها و انگيزه هايي كه در قلب هر فرهنگ نهفته است، در بسياري از طرح هاي توسعه ناچيز تلقي شده است. (پرز دكوئيار، 1377: 9)  بدین ترتیب، سازمان ملل متحد به این نتیجه رسید که توسعه بسيار پيچيده تر از آنست كه در ابتدا تصور مي نمود. در زمینه تعریف توسعه فرهنگی، به عوامل متععدی توجه شده است. اما اگر توسعه فرهنگي را روندي كه در آن، انسان ها منابع فردي و جمعي لازم براي مشاركت در زندگي اجتماعي را مي يابند تعریف کنیم(Raby & others, 1994: 7) بدون شک یکی از مهمترین عوامل تعیین کننده در این زمینه، رسانه های جمعی خواهند بود. در كشورهاي در حال توسعه كه گستره واقعي رسانه هاي جمعي به دليل محدوديت هاي مالي، تنها به بخشهاي شهر نشين، مرفه و با سواد جامعه محدود مي شود، استفاده از رسانه هاي ساده و ارزان مي تواند روش بهتري باشد.(بورن1379: 16) این نکته نیز شایان توجه است که هر چه فن آوري بكار رفته در چارچوب توسعه ساده تر باشد،كارا تر مي شود.(همان: 98)

رشد سریع آمار کاربران اینترنت در ایران نیز تائیدی بر این مسئله است. مطابق آمارهای موجود، 42 درصد از كاربران اينترنت در خاورميانه، ايراني هستند و حدود 70 درصد از اين كاربران نيز داراي يك تا دو وبلاگ مي باشند (خليلي،1384) این می تواند گویای این  نکته باشد که ایرانیان فضای وب و بویژه وبلاگ نویسی را راهی موثر در جهت مشارکت فرهنگی و اجتماعی یافته اند. آخرین آمارها حاکی از آنست که تعداد وبلاگ‌هاي ثبت شده در پرشين‌بلاگ، اولین بلاگ سرویس ایرانی، از مرز 800 هزار گذشته است. مطابق اعلام بلاگفا، محبوبترین بلاگ سرویس ایرانی، نیز در تاريخ 19 خرداد ماه سال جاري، بيش از 850 هزار وبلاگ در بلاگفا موجود بوده است.

بدین ترتیب وبلاگ های حاضر در تنها دو بلاگ سرویس اصلی ایرانی، بیش از یک میلیون و 660 هزار است. با احتساب سایر آمار وبلاگهای ثبت شده در میهن بلاگ، بلاگ اسکای، پارسی بلاگ و بلاگر و سیستم های ام تی و ورد پرس و غیره می توان حدس زد که تعداد وبلاگهای فارسی در فضای اینترنت از مرز 2 میلیون هم گذشته است. ( ضیائی پرور، منبع اینترنتی، تاریخ مشاهده: 8/4/86)

نویسنده این مقاله بر این باور است که این حجم بالای وبلاگ نویسی در ایران می تواند در دستیابی به توسعه فرهنگی در این کشور نقش داشته باشد. به همین علت این مقاله شاخص های توسعه فرهنگی را بررسی نموده و با روش تحلیل داده های ثانوی، به این امر می پردازد که وبلاگ نویسی بطور کلی، چگونه بر این شاخص ها اثر می گذارد.

 


فرزانه نزاکتی


معرفی و خلاصه کتاب جهت ارائه برای درس طرح تحقیق

نام کتاب: ارتباطات انسانی (مبانی)

نویسنده: علی اکبر فرهنگی

 نوبت چاپ: ویرایش دوم، جلد اول

 محل چاپ: تهران: خدمات فرهنگی رسا

سال چاپ:  1374                                                      

در این نوشتار به مرور کتاب مذکور و استخراج مفاهیم، نظریه ها، مدل ها و ... که در ارتباط با موضوع پایان نامه ام (مطالعه کژفهمی و سوء تفاهم در ارتباطات والدین و فرزندان نوجوان) بوده، پرداخته ام. بدین ترتیب علاوه بر ذکر خلاصه کتاب، به این اشاره می کنم که هر کدام از فصول چگونه و در کدام بخش پایان نامه من بکار خواهد آمد.

کتاب ارتباطات انسانی مشتمل بر 10 فصل بوده که فصل دهم آن (اعتبار یا مشروعیت در ارتباطات بین فردی) در چاپ دوم کتاب به آن اضافه گردیده است. نویسنده در آغاز هر فصل، اهداف کلی را که در آن فصل دنبال می کند برشمرده و از این طریق خواننده را هدایت می کند که مفاهیم مهم فصل را بهتر بشناسد.

فصل اول کتاب با عنوان "ماهیت ارتباطات" به ارائه تعاریف کلی و مقدماتی ارتباط و .. می پردازد. اصطلاحاتی چون تفهیم[1]، تسهیم معنی[2]، ارتباط با خود[3] و ارتباط با دیگران[4] که در این فصل به آنها پرداخته شده است، از جمله اصطلاحات پایه ای و مهمی است که در بخش مفاهیم پایان نامه من  بکار خواهد آمد. همچنین مدل "دین بارنلوند"[5]  به نام مدل تبادلی[6] درباره نگرشی که فرد هنگام ارتباط با دیگری از 6 شخص دارد که در این فصل آمده، می تواند یکی از نظریه های مد نظر این پایان نامه باشد. بارنلوند معتقد است که در هنگام ارتباط با دیگری نگرشی که فرد درباره خود دارد، فکر او راجع به اینکه دیگری چگونه به او می نگرد و نگرشش راجع به دیگری و همین سه نوع نگرش از سوی فرد مقابل نقش دارد. درواقع او ارتباط میان دو انسان را به 6 شخص تعمیم می دهد. بررسی این 6 شخص در ارتباط والدین و فرزندان می تواند در کشف علل سوء تفاهم در این ارتباط مفید واقع شود. در ادامه این فصل نویسنده کارکردهای ارتباطات را به گونه زیر بر می شمارد:

-          کارکرد پیوستگی[7]

-          اطلاعاتی و استدراکی[8]

-          تاثیرگذاری[9]

-          تصمیم گیری[10]

-          تصدیق[11]

نویسنده سپس بحث ارتباط موثر را مطرح کرده و موثر بودن را به یکی از این 5 حال زیر تعبیر

 می کند:

-          درک

-          لذت یا مسرت

-          نفوذ در نگرش ها

-          گسترش روابط

-          کنش یا عمل

از این بحث نیز می توان در زمینه ارائه مدلی برای ارتباط موثر والدین و فرزندان سود جست.

فصل دوم کتاب درباره "مدل های ارتباطی و نقش آنها در شناخت فراگرد ارتباطات" است. در این فصل، نویسنده پس از یادآوری ضرورت مدل سازی در علم  از قول هسیو و کلیور[12] مدل ها را  به 3 دسته بزرگ فیزیکی، ذهنی و نمادین تقسیم می کند. وی مدل لاسول را مدلی کلامی و در زمره مدل های نمادین قرار می دهد. یک تقسیم بندی دیگر از مدل ها بر اساس عملکرد آنها بدین صورت است: توصیفی، پیش بینی کننده و هنجاری.

فصل سوم این کتاب به "ارتباطات به عنوان رفتاری آموختنی" می پردازد. وی از طریق سه نظریه در حوزه شناخت یعنی شرطی کلاسیک، وسیله ای یا ابزاری و یادگیری اجتماعی، بحث یادگیری در ارتباطات را مورد مطالعه قرار می دهد.

فصل چهارم تحت عنوان "اثربخشی در ارتباطات میان فردی" بطور مفصل در این حوزه بحث می نماید. به نظر نویسنده، اثربخشی در حوزه ارتباط میان فردی شامل دو بعد اساسی عمل گرایانه و خشنودی شخص است.  نویسنده ویژگی های ارتباط اثربخش را چنین می شمارد:

-          گشودگی[13]

-          همدلی[14]

-          حمایت گری[15]

-          مثبت گرایی[16]

-          تساوی[17]

بررسی این 5 ویژگی در روابط والدین و فرزندان می تواند برای پایان نامه حاضر مورد استفاده قرار گیرد.

فصل 5 کتاب به بررسی مسئله "شناخت از خویشتن خویش" اختصاص دارد. در این فصل نویسنده به شرح دو اصطلاح مهم خودآگاهی[18] و مفهوم از خود[19] می پردازد و اهمیت آنرا در برقراری ارتباط یادآور می شود. این بحث می تواند درتکمیل مدل بارنلوند، پایه نظری مفیدی برای بررسی سوء تفاهم در ارتباط باشد.

فصل 6 با عنوان "خویشتن و ارتباط با دیگران" درواقع ادامه فصل قبل است. در این بخش، چرخه حیاتی یک رابطه از "مارک نپ"[20]  که به شکل یک منحنی نرمال و شامل دو بخش به سوی پیوند و به سوی جدایی است ، مطرح می شود. یک مدل مفید دیگر در این فصل، پنجره جوهری است که سطوح آگاهی در رفتار آدمی را تصویر می کند. این پنجره شامل 4 بخش گشوده، پنهان، کور و ناشناخته است. گفته می شود که برای ارتباط بهتر و رسیدن به تفاهم باید منطقه گشوده را به میزان قابل ملاحظه ای گسترش داد.

فصل 7 کتاب به مرور دو مهارت عمده برای رسیدن به "تفاهم با دیگران" اختصاص دارد: هنر گوش دادن و همدلی. این دو مهارت نیز در رابطه با بحث ارتباط موثر است و به طراحی مدلی برای ارتباط بهتر والدین و فرزندان کمک می کند.

فصل 8 کتاب به مطالعه تمایل و نزدیکی بر اساس جاذبه های انسانی اختصاص دارد. سه نظریه مختلف درباره اثر نزدیکی در ارتباط می گویند:

1-      شناخت باعث نزدیکی می شود.

2-      نزدیکی باعث دوست داشتن می شود.

3-      آشنایی باعث دوست داشتن می شود.

در ادامه فصل، نویسنده به طرح مفاهیمی چون تشابه پرداخته و نظریه تعادل هایدر و نظریه نیو کمب را مورد بررسی قرار می دهد. وی در این رابطه به سه متغیر که بر تشابه نگرش اثر می گذارد اشاره می کند:

-          میزان نکات مورد توافق

-          اهمیت و برجستگی

-          دوستی دو طرفه

توجه به این نکات نیز در برقرار ی ارتباط والدین و نوجوان موثر خواهد بود.

فصل 9 کتاب به بررسی ارتباطات غیر کلامی شامل زبان غیرکلامی، نقش فاصله یا فضای ارتباطی، حرکات چهره، تماس چشمی و... پرداخته است. این نکات با توجه به سه کارکرد اساسی پیام غیرکلامی:

1-      جایگزین شدن با پیام کلامی

2-      تقویت آن

3-      رد آن

 در تشخیص نوع و شدت ارتباط و تشخیص سوء تفاهم مفید است.  

در فصل 10 که در چاپ دوم کتاب به آن اضافه شده است، نویسنده، اعتبار اولیه، ثانویه و نهایی را از هم تفکیک نموده است. وی ابعاد اعتبار را شامل صلاحیت[21]،  خوی[22]،  انگیزه و نیت[23]،  شخصیت[24] و پویایی[25] می داند. توجه به این عوامل در ارائه مدلی بهتر برای ارتباط والدین و فرزندان مفید خواهد بود.

بطور کلی می توان گفت کتاب ارتباطات انسانی که در این نوشتار معرفی گردید، یکی از مرتبط ترین و مفیدترین کتبی است که به زبان فارسی و در ارتباط با موضوع پایان نامه من وجود دارد.



[1]. Understanding

[2]. Sharing of meaning

[3]. Intrapersonal communication

[4]. Interpersonal communication

[5]. Dean C. Barn Lund

[6]. Transactional model

[7]. Affinity

[8]. Information & Understand

[9]. Influence

[10]. Decision

[11]. Confirmation

[12]. Hsiao & Cleaver  

[13]. Openness

Empathy .[14]

[15]. Supportiveness

[16]. Positive ness

[17]. Equality

[18]. Self- awareness

[19]. Self- concept

  Mark Knapp.[20]

[21]. Competence

[22]. Character

[23]. Intention

[24]. Personality

[25]. Dynamism


فرزانه نزاکتی


موضوع پيشنهادي براي طرح پايان نامه كارشناسي ارشد

عنوان: مطالعه كژفهمي و سوء تفاهم در ارتباط والدين و فرزندان نوجوان آنها

نام و نام خانوادگي دانشجو: فرزانه نزاكتي

رشته تحصيلي: ارتباطات اجتماعي

بنظر مي رسد والدين ايراني در برقراري ارتباط با فرزندان نوجوان خود دچار مشكلاتي هستند. شكايت عمده والدين از اين است كه فرزندان نوجوانشان به حرف آنها گوش نمي كنند و نوجوانان هم متقابلا شاكي اند كه والدين اصلا آنها را درك نمي كنند. بخشي از اين مشكل به ويژگي هاي خاص دوره نوجواني و بخش ديگر آن به پديده شكاف نسلي باز مي گردد. كه هيچ كدام موضوع مورد علاقه اين پايان نامه نيست. اهميت اين مسئله در حوزه ارتباطات به زمينه فرهنگي شكل گيري ارتباط باز مي گردد. فرض اين تحقيق اين است كه در مورد نوجوانان ايراني مي توان از خرده فرهنگ نوجواني سخن گفت كه اعضاي آن به مانند اعضاي ساير خرده فرهنگ ها از " اصطلاحات، استعارات، طرز سخن گفتن، لباس پوشيدن، برخوردهاي اجتماعي و طرز تلقي خاص خود از واقعيت" (وثوقي1373:51) برخوردارند. از آنجا كه كدگذاري، كدگشايي و فهم پيام در يك زمينه فرهنگي صورت مي گيرد، اين تفاوت زمينه فرهنگي نوجوان و والدين در دريافت معناي مشابهي از پيام واحد اثر خواهد داشت. بدين ترتيب معنايي كه به ذهن هركدام از طرفين ارتباط متبادر مي شود، متفاوت خواهد بود و نوعي كژفهمي يا سوء تفاهم در برقراري ارتباط والدين و فرزندان آنها بوجود مي آيد.

اين پايان نامه به دنبال كشف و توصيف اين كژفهمي ها و در نهايت ارائه مدلي براي ارتباط بهتر والدين و فرزندان نوجوان خواهد بود.


فرزانه نزاکتی