مقدمه مقاله وبلاگ نويسی و توسعه فرهنگی در ايران

تا اواخر دهه 60 ميلادي، توسعه فرايندي صرفا اقتصادي به شمار مي آمد و شاخص هاي اقتصادي معرف توسعه بودند. از آن پس به تدريج اقتصاد گرايي توسعه رنگ باخت و هر يك از عوامل سياسي،اجتماعي و فرهنگي بيشتر مورد توجه قرار گرفت. مفهوم و تعريف توسعه تغيير كرد و نقد تعاريف اقتصادي توسعه آغاز شد تا آنجا كه اين مسئله به نهضتي جهاني مبدل گرديد و مجامع بين المللي رسما به مسئله توسعه پرداختند. برآيند كلي اين نهضت در عبارت "فرهنگ گرايي توسعه" خلاصه مي شود. (يونسكو‏، 1376: 13) نتيجه اين امر، اختصاص يك دهه (از سال 1987 تا 1997) از سوي سازمان ملل به عنوان دهه جهاني توسعه فرهنگي بود.  در مراسم افتتاحيه اين دهه، در ژانويه 1988، خاوير پرز دكوئيارـ دبیر کل اسبق سازمان ملل ـ تاكيد كرد: تلاشهاي توسعه اغلب از اين جهت با شكست مواجه شده اند كه اهميت عامل انساني یعنی آن شبكه پيچيده مناسبات و باورها، ارزشها و انگيزه هايي كه در قلب هر فرهنگ نهفته است، در بسياري از طرح هاي توسعه ناچيز تلقي شده است. (پرز دكوئيار، 1377: 9)  بدین ترتیب، سازمان ملل متحد به این نتیجه رسید که توسعه بسيار پيچيده تر از آنست كه در ابتدا تصور مي نمود. در زمینه تعریف توسعه فرهنگی، به عوامل متععدی توجه شده است. اما اگر توسعه فرهنگي را روندي كه در آن، انسان ها منابع فردي و جمعي لازم براي مشاركت در زندگي اجتماعي را مي يابند تعریف کنیم(Raby & others, 1994: 7) بدون شک یکی از مهمترین عوامل تعیین کننده در این زمینه، رسانه های جمعی خواهند بود. در كشورهاي در حال توسعه كه گستره واقعي رسانه هاي جمعي به دليل محدوديت هاي مالي، تنها به بخشهاي شهر نشين، مرفه و با سواد جامعه محدود مي شود، استفاده از رسانه هاي ساده و ارزان مي تواند روش بهتري باشد.(بورن1379: 16) این نکته نیز شایان توجه است که هر چه فن آوري بكار رفته در چارچوب توسعه ساده تر باشد،كارا تر مي شود.(همان: 98)

رشد سریع آمار کاربران اینترنت در ایران نیز تائیدی بر این مسئله است. مطابق آمارهای موجود، 42 درصد از كاربران اينترنت در خاورميانه، ايراني هستند و حدود 70 درصد از اين كاربران نيز داراي يك تا دو وبلاگ مي باشند (خليلي،1384) این می تواند گویای این  نکته باشد که ایرانیان فضای وب و بویژه وبلاگ نویسی را راهی موثر در جهت مشارکت فرهنگی و اجتماعی یافته اند. آخرین آمارها حاکی از آنست که تعداد وبلاگ‌هاي ثبت شده در پرشين‌بلاگ، اولین بلاگ سرویس ایرانی، از مرز 800 هزار گذشته است. مطابق اعلام بلاگفا، محبوبترین بلاگ سرویس ایرانی، نیز در تاريخ 19 خرداد ماه سال جاري، بيش از 850 هزار وبلاگ در بلاگفا موجود بوده است.

بدین ترتیب وبلاگ های حاضر در تنها دو بلاگ سرویس اصلی ایرانی، بیش از یک میلیون و 660 هزار است. با احتساب سایر آمار وبلاگهای ثبت شده در میهن بلاگ، بلاگ اسکای، پارسی بلاگ و بلاگر و سیستم های ام تی و ورد پرس و غیره می توان حدس زد که تعداد وبلاگهای فارسی در فضای اینترنت از مرز 2 میلیون هم گذشته است. ( ضیائی پرور، منبع اینترنتی، تاریخ مشاهده: 8/4/86)

نویسنده این مقاله بر این باور است که این حجم بالای وبلاگ نویسی در ایران می تواند در دستیابی به توسعه فرهنگی در این کشور نقش داشته باشد. به همین علت این مقاله شاخص های توسعه فرهنگی را بررسی نموده و با روش تحلیل داده های ثانوی، به این امر می پردازد که وبلاگ نویسی بطور کلی، چگونه بر این شاخص ها اثر می گذارد.

 


فرزانه نزاکتی