بازنمایی مسلمانان دررسانه های غربی وتاثیر آن برزندگی اجتماعی مسلمانان ساکن غرب

سعیدرضا عاملی در تعریف اسلام هراسی می نویسد: تصویری که رسانه های آمریکایی از اسلام و مسلمانان ارائه می دهند‏‏، در دل مردم هراسی غیرواقعی ایجاد می کند. به همراه آوردن کلمه اسلام و مسلمانان در کنار ترور، ضد حقوق بشر بودن، تهدید، خشونت، ضد زن بودن و یا عقب افتادگی و بربریسم، نمونه هایی از تفسیر وحشت آفرین از اسلام و مسلمانان است که دائما در تیراژ خبری و فیلم های مستند و داستانی رسانه های غرب دیده می شود (عاملی، بانک مقالات جهانی شدن). ادوارد سعید نیز با اشاره به بازنمایی غیرواقعی مسلمانان در اخبار رسانه های غربی‏، می نویسد: در بسیاری از موارد نه تنها اسلام با بی دقتی آشکار ترسیم شده است بلکه تبیین های قوم گرایانه بی دروپیکر، نفرتهای فرهنگی و حتی نژادی و دشمنی های ژرف و در همان حال متناقض و دلخواه، نیز در این اطلاع رسانی ها مشاهده می شود(سعید1379: 51). درباره اسلام هراسی و بازنمایی مسلمانان در رسانه های غربی تاکنون بررسی ها و اظهارنظرهای فراوانی صورت گرفته که به عنوان نمونه می توان به مقالات زیر اشاره نمود:

پدیده اسلام ستیزی در اسپانیا[1]، ساختار رسانه‌ای اسلام‌هراسی در فرانسه[2]، از اسلام‌هراسی تا سونامی اسلامی[3]، م‍ی‍راث‌ ش‍وم‌ ب‍ن‌لادن[4]‌، نقدی بر فتنه‌گری جاهلان[5]، ک‍ارک‍رده‍ای‌ اس‍لام‌ه‍راس‍ی‌ در ان‍گ‍لیس[6]‌، اسلام هراسی رویای بازی برد ـ برد نظام سلطه علیه اسلام[7]، هراسی دیگر[8]، ریشه‌های اسلام‌ستیزی در غرب[9]، اسلام‌هراسی در آلبانی پس از کمونیسم: نگاهی به تبلیغات منفی علیه فراگیرترین دین در یک کشور اروپایی[10]، بازنمایی ایران و حجاب[11]

اما هیچ گاه به این مهم پرداخته نشده که تاثیرگذاری محتوای بازنمایی شده رسانه ای منوط به رمزگشایی مخاطب و فهم او از این محتواست. به گفته استوارت هال ‏(استوری1385: 33) اگر هیچ معنایی مستفاد نشود، آن متن رسانه ای مصرف نخواهد شد و چنانچه آن معنا عملا بیان نشود، تاثیری هم ندارد. پس اسلام هراسی نیز زمانی فراگیر و مهم خواهد شد که توسط مردم درک و باور شود. اگرچه موضوع مخاطب فعال، اهمیت خوانش و رمزگشایی مخاطب نیز به تازگی در تحقیقات چندی مورد توجه محققان قرار گرفته است‏‏، هیچ یک از آنها بطور خاص به بحث خوانش مخاطبان از بازنمایی مسلمانان در رسانه ها نپرداخته اند. چند نمونه از این مقالات در زیر آمده است:

نقش مخاطب در خوانش اثر هنری از دیدگاه جامعه‌شناسی[12]، خوانش و تأویل متن دراماتیک[13]، ه‍م‍گ‍ون‍ی‌ م‍وق‍ع‍ی‍ت‌ه‍ای‌ روای‍ی‌ و خ‍وان‍ش‌ م‍خ‍اطب[14]‌، ب‍ررس‍ی‌ وی‍ژگ‍ی‍ه‍ای‌ و ن‍ظرات‌ م‍خ‍اطب‍ان‌ م‍ش‍ت‍رک‌ ن‍ش‍ری‍ه‌ آب‍زی‌ پ‍رور[15]، زیبایی‌شناسی دریافت: تصویرسازی‌هفت‌پیکر[16]، ب‍ررس‍ی‌ ک‍ارب‍رد م‍ک‍ان‍ه‍ای‌ ت‍ب‍ل‍ی‍غ‍ات‍ی‌ در ارس‍ال‌ پ‍ی‍ام‌[17]

در این مقاله تلاش می شود پس از مروری بر ادبیات اسلام هراسی و بازنمایی مسلمانان در رسانه های غرب‏، به این پرسش پاسخ داده شود که این نوع بازنمایی چگونه رمزگشایی و توسط ساکنان غیرمسلمان غرب فهمیده می شود؟ آیا غریبان هوش و گوش خود را بطور کامل به رسانه های جمعی و برنامه های ضداسلامی آنها سپرده اند یا بگونه ای انتقادی و با تردید به این برنامه ها می نگرند؟ رفتار و برخورد خود مسلمانان چه نقشی در ذهنیت غربیان از مسلمانان دارد؟ آیا صرف بازنمایی منفی مسلمانان می تواند اذهان غربیان را نسبت به آنها خراب کرده و در زندگی اجتماعی و تعاملات روزمره آنها مشکلی ایجاد کند؟

در ادامه‏، با استفاده از نظریه های بازنمایی و رمزگذاری و رمزگشایی استوارت هال به توضیح این مسئله می پردازم.


[1] مسجد، ش ۱۰۳، تیر ۱۳۸۵: ص ۳۰ - ۳۳

[2] ادریس الکنبوری، ترجمه: علی باکر، کتاب ماه دین، ش ۱۲۰-۱۲۲، مهر - آذر ۱۳۸۶: ص ۷۴-۷۹

[3] محمدمهدی انصاری، رسالت، ۳ اسفند ۱۳۸۵: ص ۱

[4] ای‍لان‍ل‍و، م‍ژگ‍ان،‌ خ‍ردن‍ام‍ه‌ ه‍م‍ش‍ه‍ری‌، ش‌ ۵۹، (۵ م‍رداد ۱۳۸۴): ص‌ ۱۶

[5] باقرزاده، محمدرضا، کیهان، ۲۶ اردیبهشت۱۳۸۷: ص۱۰

[6] دان‍ش‍ور، م‍ج‍ی‍د، ه‍م‍ش‍ه‍ری‌ دی‍پ‍ل‍م‍ات‍ی‍ک‌، ش‌ ۵۸، (۸ م‍رداد ۱۳۸۴): ص‌ ۳

[7] سراج، رضا، کیهان، ۱ اردیبهشت ۱۳۸۷: ص ۱۲

[8] سودآور‌فرمانفرمائیان، فاطمه، ترجمه مهدی افشار، فصلنامه هستی، ش ۲۳، پاییز ۱۳۸۴: ص ۲۹ - ۴۴

[9] قدیری، احمد، کیهان، ۲۹ فروردین۱۳۸۷: ص۱۲

[10] یازیجی، السی، ترجمه: امیرحسین اصغری، جام‌جم، ۲۳ مرداد ۱۳۸۷: ص ۱۱

[11] روشن‌ضمیر، الی‌لستر‌، ترجمه سبحان رضایی، رسانه، ش ۶۸، زمستان ۱۳۸۵: ص۱۲۳ - ۱۵۰

[12] کوثری، مسعود، ایران، ۷ خرداد ۱۳۸۷: ص ۱۰

[13] چابک، پردیس، پ‍ای‍ان‌ن‍ام‍ه، استاد راهنما: امیرکاووس بالازاده، کارشناسی ارشد نمایش، گرایش ادبیات نمایشی،دانشگاه آزاد اسلامی، ۱۳۸۴

[14]رب‍ی‍ع‍ی‌وزی‍ری‌، ع‍ل‍ی، ‌ان‍ت‍خ‍اب‌، ۲۵ دی‌ ۱۳۷۸: ص‌ ۷

/ 0 نظر / 9 بازدید